حسین پاینده

مؤسسه‌ی بهاران طی اطلاعیه‌ای سه کارگاه تابستانی حسین پاینده را به شرح زیر اعلام کرد:

 ۱. «کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی پیشرفته)»

هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به‌طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. در هر یک از جلسات، نخست مبحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی مطرح خواهد شد و سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است به طور جمعی خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد. داوطلبان شرکت در این کارگاه باید دوره‌ی آموزشی پیش‌نیاز («کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی») را گذرانده باشند و حتماً شناخت کافی از عناصر داستان داشته باشند (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، کشمکش، …). مطالب دوره‌ی مقدماتی در این کارگاه تکرار نخواهد شد.

زمان تشکیل کارگاه: روزهای یکشنبه ساعت ۱۶:۳۰ الی ۱۸

کارگاه به مدت ده جلسه برگزار خواهد شد. ارسال فرم رزرو برای حضور در کارگاه الزامی است و کسانی که فرم کلاس را حضوری یا از طریق ایمیل برای بهاران ارسال نکرده باشند نمی‌توانند در کارگاه حاضر شوند. ثبت‌نام نهایی پس از بررسی سوابق هنرجو در زمینۀ آموزش‌های مقدماتی داستان‌نویسی و تماس از طرف مؤسسه با متقاضیان شرکت در دوره امکان‌پذیر خواهد بود.

ظرفیت حضور افراد در کارگاه محدود است و اولویت با افرادیست که زودتر فرم ثبت نام را به صورت حضوری در مؤسسه یا از طریق ایمیل تکمیل کنند.

 ارسال فرم تا به آدرس naghdeadabi@baharanschool.com . لطفاً در قسمت موضوع (subject) بنویسید «فرم کارگاه داستان‌نویسی پیشرفته» و در صورت تقاضای بیش از یک کارگاه برای کارگاه‌های دیگر هم به طور جداگانه فرم پر کنید و همه‌ی فرم‌ها را در یک ایمیل ضمیمه کرده و اسم همه‌ی کارگاه‌ها را در قسمت موضوع بنویسید.

  ۲. کارگاه «آشنایی با داستان کوتاه مدرن» 

در کارگاه آشنایی با داستان کوتاه مدرن که طی ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، هم نظریه‌های داستان کوتاه مدرن آموزش داده می‌شود و هم روش‌شناسی نقد این داستان‌ها. رویکرد این کارگاه میان‌رشته‌ای است، به این ترتیب که فراگیران ابتدا با مبانی نظری مدرنیسم و نقاشی امپرسیونیستی آشنا می‌شوند و سپس مشابهت‌های شعر غنایی و داستان کوتاه مدرن را می‌آموزند. بررسی مشروح نمونه‌هایی از داستان‌های مدرن ایرانی، این امکان را برای شرکت‌کنندگان در کارگاه فراهم می‌کند که آموخته‌های تئوریک را در نقد عملی داستان کوتاه به کار ببرند.

این کارگاه بویژه برای کسانی طراحی شده است که در رشته‌ی تحصیلی خود درسی در زمینه‌ی داستان مدرن نگذرانده‌اند. شرکت در این کارگاه مستلزم این نیست که داوطلبان قبلاً در علوم انسانی یا هنر تحصیل کرده باشند و همه‌ی اشخاص علاقه‌مند، صرف نظر از رشته‌ی تحصیل‌شان، می‌توانند در این کارگاه شرکت کنند، اما لازم است که داوطلبان قبلاً از راه مطالعات شخصی با عناصر داستان و رئالیسم در داستان کوتاه آشنا باشند.

نکته‌ی مهم: مطالب نظری این کارگاه از کتاب داستان کوتاه در ایران، جلد دوم: داستان‌های مدرن کار خواهد شد، به این ترتیب که بخش‌های از مباحث نظری این کتاب در کارگاه خوانده و بحث می‌شود؛ همچنین داستان‌هایی که در کارگاه تحلیل خواهیم کرد، از داستان‌های منتشرشده در همین کتاب خواهد بود. داوطلبانی که بخواهند صرفاً شنونده باشند در کارگاه پذیرفته نمی‌شوند.

 مدت کارگاه «آشنایی با داستان کوتاه مدرن»

این کارگاه به مدت ده جلسه، یکشنبه‌ها ساعت ۶:۳۰تا ۸ عصر برگزار خواهد شد. ارسال فرم رزرو برای حضور در کارگاه الزامی است و کسانی که فرم کلاس را حضوری یا از طریق ایمیل برای بهاران ارسال نکرده باشند نمی‌توانند در کارگاه حاضر شوند.

  ارسال فرم  به آدرس naghdeadabi@baharanschool.com . لطفاً در قسمت موضوع ایمیل (subject) بنویسید «فرم کارگاه آشنایی با داستان کوتاه مدرن» و در صورت تقاضای بیش از یک کارگاه برای کارگاه‌های دیگر هم به طور جداگانه فرم پر کنید و همه‌ی فرم‌ها را در یک ایمیل ضمیمه کرده و اسم همه‌ی کارگاه‌ها را در قسمت موضوع بنویسید.

(این کارگاه و کارگاه «نقد فیلم‌های اصغر فرهادی» همزمان اعلام شده و کارگاهی که زودتر به حد نصاب برسد برگزار خواهد شد.)

  ۳. کارگاه «نقد فیلم‌‌های اصغر فرهادی» 

فیلم‌های اصغر فرهادی، از نخستین کارهای او (مانند «رقص در غبار» و «شهر زیبا») تا آخرین اثرش («فروشنده»)، هم با اقبال عمومی مواجه شده‌اند و هم توجه اهل نظر و نقد را به خود جلب کرده‌اند. گرچه فرهادی راه زیادی را از فیلم‌های اولیه‌اش تا کارهای اخیر طی کرده، اما توجه او در همه‌ی این فیلم‌ها به کالبدشکافی فرهنگی زندگی طبقه‌ی متوسط شهری معطوف بوده است.

هدف از برگزاری کارگاه «نقد فیلم‌های اصغر فرهادی» که در ۱۰ جلسه تشکیل خواهد شد، بررسی مضامین و تکنیک‌هایی است که این کارگردان برای بازنمایی زندگی طبقه‌ی متوسط شهری در ایران معاصر به کار برده است. در این کارگاه، برخی از خصیصه‌نماترین آثار فرهادی به تفصیل بررسی می‌شوند که عبارت‌اند از فیلم‌های «شهر زیبا»، «چهارشنبه‌سوری»، «درباره‌ی الی»، «جدایی نادر از سیمین»، «گذشته» و «فروشنده». جلسات کارگاه به صورت بحث جمعی و با مشارکت اعضای کارگاه در بحث‌ها برگزار خواهد شد.

مدت کارگاه «نقد فیلم‌های اصغر فرهادی»

کارگاه به مدت ده جلسه، یکشنبه‌ها ساعت ۶:۳۰ تا ۸ عصر برگزار خواهد شد. ارسال فرم رزرو برای حضور در کارگاه الزامی است و کسانی که فرم کلاس را حضوری یا از طریق ایمیل برای بهاران ارسال نکرده باشند نمی‌توانند در کارگاه حاضر شوند.

 ارسال فرم به آدرس naghdeadabi@baharanschool.com . لطفاً در قسمت موضوع (subject) بنویسید «فرم کارگاه نقد فیلم‌های اصغر فرهادی» و در صورت تقاضای بیش از یک کارگاه برای کارگاه‌های دیگر هم به طور جداگانه فرم پر کنید و همه ی فرم‌ها را در یک ایمیل ضمیمه کرده و اسم همه‌ی کارگاه‌ها را در قسمت موضوع بنویسید.

(این کارگاه و کارگاه «آشنایی با داستان کوتاه مدرن» همزمان اعلام شده و کارگاهی که زودتر به حد نصاب برسد برگزار خواهد شد.)

فرم شرکت در این کارگاه‌ها را می‌توانید از این‌جا دریافت کنید.

تماس با مؤسسه‌ی «بهاران»: ۸۸۸۹۲۲۲۸ و ۸۸۸۰۳۶۶۸

انتشارات مروارید در هفته‌ی جاری کتاب روانکاوی فرهنگ عامّه (نوشته‌ی بَری ریچاردز، ترجمه‌ی حسین پاینده) را تجدید چاپ کرد و بدین ترتیب این کتاب برای پنجمین بار منتشر شد. موضوع اصلی این کتاب، نحوه‌ی کاربرد نظریه‌ی روانکاوی برای تحلیل زندگی روزمره و جلوه‌های فرهنگ عامّه در مطالعات فرهنگی است و در آن کوشیده می‌شود به سؤالاتی از این دست پاسخ داده شود: چرا فوتبال تا به این حد پُرطرفدار است؟ جایگاه اتومبیل در فرهنگ مدرن چیست و چرا برخوردار بودن از اتومبیل به موضوعی حیاتی در زندگی بسیاری از ما تبدیل شده است؟ ولع خرید از کجا ناشی می‌شود و چرا زرق‌وبرقِ کالای جدید برای ما اینچنین فریبنده است؟ آگهی‌های تجاری و تبلیغات کالا با توسل به کدام تدابیر در ما اثر می‌گذارند؟ شیفتگی جوانان به موسیقی پاپ ریشه در چه عوامل ناخودآگاهانه‌ای دارد؟ در کتاب حاضر، به این پرسش‌ها و پرسش‌های مشابه در خصوص فرهنگ عامّه از دیدگاهی روانکاوانه پاسخ داده می‌شود. بخش نخست کتاب، به بحثی نظری در خصوص روش‌های انجام ‌دادن تحقیقات روانکاوانه‌ی فرهنگی اختصاص دارد و بخش دوم، بررسی‌های موردی درباره‌ی جنبه‌های عمومی فرهنگ معاصر (مصرف‌گرایی، سبک زندگی، علاقه‌ی وافر به فوتبال، موسیقی عامّه‌پسند و غیره) را شامل می‌شود.

  فوتبال 

 از منظری روانکاوانه 

آنچه در زیر می‌خوانید، بخش کوتاهی از فصل سوم کتاب روانکاوی فرهنگ عامّه است که مؤلف دلایل جذابیت‌های ناخودآگاهانه‌ی فوتبال را از منظری روانکاوانه بررسی می‌کند:

رابطه‌ی ما با توپ همان‌قدر دوسوگرایانه است که رابطه‌مان با اشیاءِ نهی‌شده، خواه این اشیاء واجد جنبه‌ای وسواسی برای‌مان باشند و خواه موجد هراسی بیمارگونه. هر تیمی ــ اگر نه بازیکنانِ منفردِ تیم ــ می‌بایست توپ فوتبال را، هم تا جایی که می‌شود حفظ کند و هم این‌که آن توپ دائماً با ضربه‌ی بازیکن به سمتی دیگر پرتاب می‌شود. به عبارت دیگر، هم در پیِ به دست آوردن توپ هستیم و هم خواهان رها شدن از آن. در فوتبال لزوماً خشونت فراوانی علیه توپ اِعمال می‌شود، ولی همچنین استفاده‌هایی مهرورزانه و هنرمندانه از آن به عمل می‌آید، به گونه‌ای که لگد زدن به توپ حکم نوازش‌ کردن آن را دارد و نه حکم وارد آوردن درد به آن. [در بخش‌های قبلی] درباره‌ی تلاش بازیکنان فوتبال به این‌که توپ را به جزئی از بدن‌ خود تبدیل کنند، نکاتی را متذکر گردیدم. شاید بهتر باشد که توپ را نه به منزله‌ی شیئی نهی‌‌شده، بلکه به منزله‌ی آن چیزی که دونالد وینیکاتِ روانکاو «اُبژه‌ی انتقالی» نامیده است در نظر بگیریم، یعنی به عنوان چیزی که در تجربه‌ی شخص، هم پاره‌ای از نَفْسِ‌ اوست و هم بخشی از دنیای بیرون. توپ به دنیای بیرون تعلق دارد، لیکن به‌خودی‌خود شیئی خشک و بی‌روح و بی‌اهمیت است. صرفاً از راه تأثیر خلاقانه‌ای که انسان در زمینه‌ای فرهنگی در آن می‌گذارد است که توپ بااهمیت و معنادار می‌شود و به عنوان عنصری از فرهنگِ مشترک انسان‌ها نقش اُبژه‌ای را می‌یابد که هم پاره‌ای از وجود شخص است و هم جدای از وجود او.

با این همه، صَرفِ‌نظر از این‌که توپ به منزله‌ی اُبژه‌ای محبوب یا مورد تنفر در برهه‌های خاص مظهر چه چیز می‌تواند باشد، اساساً موضوع اصلی درباره‌ی نهی اِعمال‌شده در فوتبال بیشتر حد و حدود این نهی است و نه محتوای آن. فوتبال منعی فوق‌العاده اکید و محدودیتی زیاد را شامل می‌گردد و به همین سبب این بازی وسیله‌ای است بسیار مناسب برای این‌که احساس عضویت در جامعه (هر جامعه‌ای) و در واقع احساس انسان ‌بودن را مکرراً تجربه کنیم. به قول معروف، تماشای فوتبال از نان شب هم واجب‌تر است. ...

[تیم برنده و طرفدارانش] با تصویری از جامعه هم‌هویت می‌شوند، ‌تصویری که این ورزش با آئین‌ها و رویارویی‌های پُرکشمکش و از همه مهم‌تر با نهی‌ها و قواعدش، محمل و محقق‌کننده‌ی آن است. ...

شُکوه فوتبال ناشی از توانایی خاص این ورزش در القاء ابهت تمدن در ما است. فوتبال نیروهای شهوانی و تعرض‌جویانه را در برابر ما به کار می‌گیرد، اما به شکلی مهارشده. این بازی همچنین نیروهایی انتزاعی را وارد کارزار می‌کند (قواعد بازی، داور و خطوط ترسیم‌شده بر روی زمین) که نیروهای شهوانی و تعرض‌جویانه هم باید در مقابل‌شان تسلیم شوند و هم این‌که در چهارچوب آن‌ها تجلی یابند. این کار، تا حدی، حکم آرمانی‌ ساختن جامعه را دارد، جامعه به منزله‌ی عرصه‌ای که برخی در آن برنده می‌شوند و برخی هم می‌بازند، ولی به طور کلی همه‌چیز در آن عالی است. ...

در حیات روانیِ انسان نیز کلاً آن وضعیتی به کمترین میزانِ ممکن بیمارگونه است که تکانه‌ی آرمانی‌ساز تا حد امکان در آن تابع «اصل واقعیت» شود. به بیان دیگر، نقطه‌ی آغاز ما می‌بایست واقعیتِ موجودِ زندگی باشد و خودشیفتگی‌مان را نه از راه برساختن تصاویر آرمانی از نَفْسِ کنونی یا آینده‌مان،‌ بلکه از راه دست‌وپنجه نرم کردن با دنیای واقعی ارضاء کنیم. فرهنگ فوتبال به‌خودی‌خود این گرایش را تقویت می‌کند ... فوتبال نمونه‌ای است از این‌که گریزناپذیرترین رفتارها و فراورده‌های فرهنگی ما، آن‌هایی هستند که به نحوی از انحاء ممانعت‌های اجتماعی را با تمایلات بدویِ بدنی در هم می‌آمیزند: نظم‌وترتیب را با شهوت، همکاری را با ستیزه‌جویی. علاوه بر این، بسط و گسترش فوتبال و تخصصی‌تر و پیچیده‌تر شدن آن باعث تقویت هر دو جنبه‌ی اجتماعی و جسمانی آن گردیده است. فوتبال حرفه‌ای اکنون مستلزم سطح بسیار بالایی از کار جمعیِ تخصصی و مهیّجْ همراه با انواع‌واقسام‌ بازنمودهای‌ جسمانی است، بازنمودهایی که در تصاویر گوناگونِ‌ قدرتِ‌ بدنی و خلاقیت و استقامت متبلور می‌شود. ...

این عکس در آخرین جلسه‌ی کارگاه «تحلیل فیلم‌های اصغر فرهادی» گرفته شده است که ــ همراه با کارگاه دیگری با عنوان «آشنایی با رمان» ــ به مدت ۱۰ هفته از اواخر فروردین ۹۷ تا پایان خرداد ۹۷ در دانشکده‌ی علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این کارگاه‌ها عمدتاً از دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌هایی مانند زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فارسی، ادبیات انگلیسی، ارتباطات، جامعه‌شناسی، و ... بودند. در این کارگاه، فیلم‌های اصغر فرهادی یک‌به‌یک با استفاده از روش‌های مختلف نقد بررسی شدند. هدف اصلی عبارت بود از آشنایی با مفاهیم، اصطلاحات و روش‌شناسیِ نقد فیلم و کاربرد این روش‌شناسی در نقد عملی آثار سینمایی اصغر فرهادی است. بعضی از مهم‌ترین مباحث نظری که در این کارگاه ارائه شد عبارت بودند از: شناخت کارکرد و شیوه‌ی تحلیل انواع نما، انواع زاویه‌ی فیلمبرداری، انواع حرکت‌های دوربین، میزانسن، نورپردازی، شیوه‌های تحلیل شخصیت، روایت، و … .  در بخش نقد عملی، فیلم‌های اصغر فرهادی با تمرکز بر صحنه‌های مهم از منظر همین قبیل مباحث تئوریک تحلیل شدند. رویکرد کلی من در این کارگاه، «سینمای مؤلف» بود، هرچند که هر جا لازم می‌شد از مصطلحات و روش‌شناسی‌های دیگر از قبیل نشانه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، فرمالیسم و غیره نیز استفاده می‌کردم.

نکته‌ی بارز در سه جلسه‌ی آخر، بیشتر شدن مشارکت اعضای کارگاه در بحث‌ها و ارائه‌ی تحلیل‌های نظام‌مند از طرف آنان بود. این کمال‌مطلوبِ هر کارگاهی است: کارگاه «کلاس» نیست که مخاطبان شنونده باشند؛ کارگاه محل کار عملی برای آموختن یک مهارت است و قاعدتاً در پایان، این مهارت باید به منصه‌ی ظهور برسد. خوشحالم که این اتفاق در این کارگاه افتاد.