حسین پاینده

منوی اصلی
آرشیو موضوعی
آرشیو ماهانه
تازه‌ترین مطالب
پیوندهای روزانه
پیوندها
امکانات

هدف از این کارگاه که در 10 جلسه برگزار خواهد شد، آشنایی با مفاهیم، اصطلاحات و روش‌شناسیِ نقد فیلم است. این کارگاه از دو بخش نظری و نقد عملی تشکیل می‌شود. برخی از مهم‌ترین مباحث بخش نظری از این قرارند: شناخت کارکرد و شیوه‌ی تحلیل انواع نما، انواع زاویه‌ی فیلمبرداری، انواع حرکت‌های دوربین، میزانسن، نورپردازی، شیوه‌های تحلیل شخصیت، روایت، و … . در بخش نقد عملی، فیلم جدایی نادر از سیمین، ساخته‌ی اصغر فرهادی، به طور کامل نقد خواهد شد تا شرکت‌کنندگان در کارگاه آموخته‌های تئوریک را در عمل به کار گیرند.

زمان تشکیل کارگاه: پنجشنبه‌ها، ساعت ۱۱ الی ۱۲:۳۰
(اگر زمان برگزاری این کارگاه برای شما مناسب نیست، به این نوشته رجوع کنید.)
 تاریخ شروع کارگاه: ۱۸ دی ۱۳۹۳ (آخرین مهلت ثبت نام: ۱۵ دی ۱۳۹۳)

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با مؤسسه‌ی بهاران تماس بگیرند که این کارگاه را با همکاری دانشگاه علم و فرهنگ برگزار می‌کند: 

نشانی: خیابان ولی‌عصر، بالا‌تر از زرتشت، روبه‌روی پمپ بنزین، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱

تلفن: ۸۸۹۴۴۹۰۶، ۸۸۸۹۲۲۲۸، ۸۸۸۰۳۶۶۸


برچسب‌ها: نقد فیلم, اصطلاحات نقد فیلم, نقد «جدایی نادر از سیمین» کارگاه‌های دکتر پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  جمعه 28 آذر1393   | 

هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به‌طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. در هر یک از جلسات، نخست بحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی انجام خواهد شد و سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است در جمع خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد.

شرکت در این کارگاه مستلزم شناخت کافی از عناصر داستان است (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، کشمکش، …) و داوطلبان باید حتماً دوره‌ی آموزشی پیش‌نیاز («کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی») را گذرانده باشند. مطالب دوره‌ی پیش‌نیاز در این کارگاه تکرار نخواهد شد.

زمان تشکیل کارگاه: سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۶ الی ۱۷:۳۰
(اگر زمان برگزاری این کارگاه برای شما مناسب نیست، به این نوشته رجوع کنید.)
 تاریخ شروع کارگاه: ۱۶ دی ۱۳۹۳ (آخرین مهلت ثبت نام: ۱۳ دی ۱۳۹۳)

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با مؤسسه‌ی بهاران تماس بگیرند که این کارگاه را با همکاری دانشگاه علم و فرهنگ برگزار می‌کند: 

نشانی: خیابان ولی‌عصر، بالا‌تر از زرتشت، روبه‌روی پمپ بنزین، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱

تلفن: ۸۸۹۴۴۹۰۶، ۸۸۸۹۲۲۲۸، ۸۸۸۰۳۶۶۸


برچسب‌ها: کارگاه داستان‌نویسی, دوره‌ی پیشرفته, کارگاه‌های دکتر پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  چهارشنبه 26 آذر1393   | 

هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه تشکیل خواهد شد، آشنایی با اندیشه‌ی یونگ و نحوه کاربرد آن در نقد ادبیات و هنر است. این دوره‌ی آموزشی به دو قسمت تقسیم می‌شود. در بخش نخست، آراء و اندیشه‌های یونگ در روانشناسی معرفی خواهند شد. در این معرفی، مفاهیم اصلی مکتب موسوم به «روانشناسی تحلیلی» به تفصیل تعریف می‌شوند. در بخش دوم، این مفاهیم و نیز روش‌شناسیِ یونگ در نقد عملی یک فیلم سینمایی، یک داستان کوتاه و نقاشی کودکان به کار برده خواهند شد تا الگویی از نقد یونگی به دست داده شود.

این کارگاه بر اساس کتاب اندیشه‌ی یونگ نوشته‌ی ریچارد بیلسکر برگزار می‌شود. شرکت در این کارگاه مستلزم آشنایی با نظریه‌ی روانکاوی فرویدی است و داوطلبان باید حتماً دوره‌ی آموزشی پیش‌نیاز («نقد ادبی روانکاوانه») را گذرانده باشند. مطالب دوره‌ی پیش‌نیاز در این کارگاه تکرار نخواهد شد.

زمان تشکیل کارگاه: پنجشنبه‌ها، ساعت ۹ الی ساعت ۱۰:۳۰
(اگر زمان برگزاری این کارگاه برای شما مناسب نیست، به این نوشته رجوع کنید.)
 تاریخ شروع کارگاه: ۱۸ دی ۱۳۹۳ (آخرین مهلت ثبت نام: ۱۵ دی ۱۳۹۳)

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با مؤسسه‌ی بهاران تماس بگیرند که این کارگاه را با همکاری دانشگاه علم و فرهنگ برگزار می‌کند: 

نشانی: خیابان ولی‌عصر، بالا‌تر از زرتشت، روبه‌روی پمپ بنزین، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱

تلفن: ۸۸۹۴۴۹۰۶، ۸۸۸۹۲۲۲۸، ۸۸۸۰۳۶۶۸


برچسب‌ها: یونگ, نقد ادبی کهن‌الگویی ـ اسطوره‌ای, کارگاه‌های دکتر پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  دوشنبه 24 آذر1393   | 

هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه تشکیل خواهد شد، آشنایی با مبانیِ تئوریکِ پسامدرنیسم در ادبیات داستانی و شناخت ویژگی‌های داستان‌های کوتاه نوشته‌شده به این سبک است. این دوره بویژه برای دو گروه طراحی شده است: نخست کسانی که در رشته‌ی تحصیلیِ خود درسی درباره‌ی پسامدرنیسم در ادبیات داستانی نگذرانده‌اند، اما مایل‌اند با نظریه‌های این جنبش ادبی آشنا شوند؛ و گروه دوم داستان‌نویسان خلاق و نوگرایی که مایل‌اند با آگاهی از سبک‌وسیاق داستان‌های پسامدرن و استفاده از تکنیک‌های این سبک از داستان‌نویسی فرهنگ معاصر جامعه‌ی خود را از منظری پسامدرن بکاوند. در این کارگاه، علاوه بر تبیین آراء نظریه‌پردازان پسامدرنیست مانند لیوتار، بارت، فوکو، بودریار و مک‌هِیل، چند داستان کوتاه پسامدرن ایرانی از منظر نظریه‌های پسامدرنیسم نقد خواهند شد.

این کارگاه بر اساس کتاب داستان کوتاه در ایران (جلد سوم، داستان‌های پسامدرن) برگزار می‌شود. شرکت در این کارگاه مستلزم آشنایی با مدرنیسم در هنر و به طور خاص مدرنیسم در داستان کوتاه است و داوطلبان باید حتماً دوره‌ی آموزشی پیش‌نیاز («نقد داستان کوتاه مدرن») را گذرانده باشند. مطالب دوره‌ی پیش‌نیاز در این کارگاه تکرار نخواهد شد.

زمان تشکیل کارگاه: سه‌شنبه‌ها، ساعت ۱۸ الی ۱۹:۳۰
(اگر زمان برگزاری این کارگاه برای شما مناسب نیست، به این نوشته رجوع کنید.)
 تاریخ شروع کارگاه: ۱۶ دی ۱۳۹۳ (آخرین مهلت ثبت نام: ۱۳ دی ۱۳۹۳)

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با مؤسسه‌ی بهاران تماس بگیرند که این کارگاه را با همکاری دانشگاه علم و فرهنگ برگزار می‌کند:

نشانی: خیابان ولی‌عصر، بالا‌تر از زرتشت، روبه‌روی پمپ بنزین، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱

تلفن: ۸۸۹۴۴۹۰۶، ۸۸۸۹۲۲۲۸، ۸۸۸۰۳۶۶۸


برچسب‌ها: داستان کوتاه, داستان پسامدرنیستی, کارگاه نقد داستان, کارگاه‌های دکتر پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  شنبه 22 آذر1393   | 

خبرگزاری مهر ـ گروه فرهنگ: مجموعه‌کتاب داستان کوتاه در ایران نوشته‌ی حسین پاینده چند سال پیش، در سه جلد «داستان‌های رئالیستی و ناتورالیستی»، «داستان‌های مدرن» و «داستان‌های پسامدرن» توسط انتشارات نیلوفر به چاپ رسیده است. درباره این سه کتاب، سه گفت‌وگوی جدا ازهم با پاینده انجام دادیم که هم مستقل و هم وابسته به یکدیگر هستند.

نخ تسبیح وصل‌کننده‌ی گفت‌وگوها، جریان‌شناسی و همچنین آسیب‌شناسی ژانر داستان کوتاه در ایران است. گفت‌وگوها به ترتیبِ مجلدات این کتاب انجام شدند. داستان‌های رئالیستی و ناتورالیستی، موضوع جلد اول مجموعه‌ی نامبرده هستند و گفت‌وگوی مربوط به این کتاب در لینک آغاز شکل گیری فضای جدید در پژوهش‌ ادبی/ سیمین دانشور با تحول جامعه سبک نوشتن را تغییر داد قابل دسترسی است.

در گفت‌وگوی دوم، بهترین نویسندگان ما آنهایی بودند که ترجمه هم می‌کردند/ سخن پژوهشگران ادبی را بی‌حساب‌وکتاب می‌دانند انگیزه و مواضع پاینده برای تولید جلد دوم این مجموعه را که مربوط به داستان کوتاه مدرن در کشورمان بود، بررسی کردیم. آن‌چه در ادامه می‌آید، بخش سوم و پایانی این مصاحبه‌هاست که درباره‌ی جلد سوم کتاب داستان کوتاه در ایران با موضوع داستان‌های پسامدرن است.

پاینده هفته‌ی گذشته به دلیل نگارش کتاب گشودن رمان برنده‌ی جایزه‌ی جلال آل‌احمد در بخش نقد ادبی شد. کتاب مورد نظر با این‌که از نظر موضوع و ژانر مورد بررسی با داستان کوتاه در ایران تفاوت دارد، اما از نظر ساختار و رویکرد شباهت‌های زیادی با این مجموعه دارد.

متن گفت‌وگوی پایانی مربوط به کتاب داستان کوتاه در ایران، به این شرح است:

* پسامدرنیسم نظریه‌های سازنده‌ی مختلفی دارد. شما هم در کتاب‌تان اشاره کرده‌اید که نظریه‌های پسامدرنیسم غالباً در ارجاع متقابل با یکدیگر شکل گرفته‌اند. استدلال هم کرده‌اید که پسامدرنیسم نه عجیب‌وغریب است و نه صرفاً متعلق به دوره‌ای خاص. مشخص است که این مفاهیم با توجه به اصول کلی پسامدرنیسم در جهان بیان شده است. اما اگر بخواهیم صریح صحبت کنیم، سرآغاز داستان کوتاه پسامدرن ایرانی کجاست و کدام نویسنده را می‌توان پرچمدار این جریان دانست؟

پاینده: من اعتقاد دارم که بهتر است از تعیین «پرچمدار» برای داستان‌نویسی به هر سبکی، خواه پسامدرن و خواه جز آن، خودداری کنیم، چون هدف از نقد ادبی اعطای مقام و اعتبار و ستودن این یا آن نویسنده به عنوان «پرچمدار» نیست. مطالعات ادبی در ایران از دیرباز معطوف به نویسنده به منزله‌ی شخص حقیقی بوده است و نه متونی که آن اشخاص نوشته‌اند. همین موضوع باعث شده است که در نقد ادبی هم به جای بررسی دقیق متون و تعیین نسبت آن‌ها با واقعیت‌هایی که بازنمایی می‌کنند به شخصیت و اعتبار (یا بی‌اعتباری) این و آن نویسنده بپردازیم. حتماً دقت کرده‌اید که در طرح جلد هر سه مجلد کتاب داستان کوتاه در ایران از کاربرد عکس داستان‌نویسان خودداری شده است. در طرح جلد اکثر کتاب‌های قبلی درباره‌ی ادبیات داستانی ایران از تصویر داستان‌نویسان ما استفاده شده بود. جمالزاده، هدایت، بزرگ علوی، آل‌احمد و دیگران بارها‌وبارها عکس‌های‌شان روی جلد کتاب‌هایی چاپ شده که قرار است شناختی از ادبیات داستانی ما به دست دهند، اما در عوض تمرکزشان بر شخصیت نویسندگان و گاه حتی زندگی خصوصی آن‌هاست. تعیین «پرچمدار» کاری ارزش‌گذارانه است و نسبتی با نقد ادبی ندارد. به جای نامزد کردن این یا آن نویسنده برای مقام «پرچمداری»، بهتر است ویژگی‌های داستان پسامدرن را بشناسیم و در این باره بحث کنیم که نوشته شدن داستان‌های پسامدرن چگونه به شناخت فرهنگ معاصر در جامعه‌ی ما یاری رسانده است. هدف من هم در جلد سوم کتاب «داستان کوتاه در ایران» جز این نبوده است.

* در زمان نگارش کتاب، جریان پسامدرن را متأخرترین جریان داستان کوتاه در ایران عنوان کرده‌اید. آیا در حال حاضر هنوز در زمان حیات این جریان قرار داریم یا جریان متفاوت و جدیدتری در داستان‌کوتاه‌نویسی ما شکل گرفته است؟ البته می‌توان این سؤال را به گونه دیگری هم مطرح کرد، یا شاید این سؤال مستقلی باشد: آیا داستان کوتاه پست‌مدرن ایرانی به پایان رسیده و یا می‌توان پایانی برای این سبک متصور شد؟

پاینده: به گمانم خیلی زود است که از پایان جریان داستان‌نویسی پسامدرن در ادبیات معاصر ایران صحبت کنیم. این جریان هنوز به اندازه‌ی کافی نُضج نگرفته و قوام نیافته است که حتی بتوان از آن به مثابه‌ی جریان کاملاً غالب در ادبیات داستانی معاصر صحبت کرد، چه رسد به مثابه‌ی جریانی که کاملاً توانمندی‌هایش را نشان داده و به پایان خط رسیده است.

* یکی از اهداف شما از نوشتن جلد سوم مجموعه‌ی داستان کوتاه در ایران، اصلاح دو اشتباهِ باب‌شده در دانشگاه‌ها و محافل ادبی بوده است: اول این‌که داستان پسامدرن عجیب‌وغریب است و دوم این‌که، این گونه داستان درباره‌ی مسائل امروزه یعنی عصر پست‌مدرن نوشته می‌شود. با اشتباه اول کار نداریم اما به نظر شما، طبق تقسیم‌بندی متأثر از اشتباه دوم، نویسندگانی که امروزه داستان‌های شهری می‌نویسند، در میان نویسندگان پست‌مدرن طبقه‌بندی می‌شوند؟ شما آن‌ها را در چه دسته‌ای قرار می‌دهید؟

پاینده: داستان‌های موسوم به «شهری» از زمان پیدایش مدرنیسم در ادبیات رواج پیدا کردند. شکل‌گیری مدرنیته منجر به ظهور شهر به مثابه‌ی مرکز ثقل جامعه‌ی مدرن شد. تا پیش از آن زمان، روستا حائز این جایگاه بود. در ایران هم دقیقاً همین فرایند طی شده است. با یک بررسی تاریخی می‌توان دید که داستان‌های رئالیستی نوشته‌شده در کشور ما در دهه‌های 1330 و 1340 بیشتر در مناطق روستایی رخ می‌دهند. این بی‌دلیل نبوده است. در ایران ماقبل‌سرمایه‌داری، روستا مرکز ثقل کشور بود. با دگرگون شدن نظام اقتصادی و سر بر آوردن سرمایه‌داری، نیروی کار از روستا به شهر مهاجرت کرد. این رویداد منجر به شکل‌گیری روابط بینافردی نوین در جامعه‌ی ما شد و مسائل و معضلات فرهنگی جدیدی را به وجود آورد که از تمرکز آدم‌های بسیار زیاد در شهرها ناشی می‌شود. از همان زمان، نویسندگان ما آرام‌آرام به این مسائل توجه نشان دادند و آن‌ها را در داستان‌های‌شان کاویدند. این جریان در داستان‌نویسی معاصر هم ادامه دارد. برای مثال، بسیاری از داستان‌های موسوم به «آپارتمانی» به تنش‌هایی می‌پردازند که در زندگی زناشویی در کلان‌شهرهای صنعتی پیش می‌آیند. نظر به این‌که این مسائل از بطن روابط بینافردی مدرن سر بر آورده‌اند، تکنیک‌های مدرن مانند تک‌گویی برای بازنمایی و تفحّص درباره‌ی آن‌ها بسیار کارآمد و پُرطرفدارند. تعداد زیادی از نویسندگان داستان کوتاه در کشور ما در دوره‌ی معاصر دقیقاً همین کار را کرده‌اند. احمد اخوت، جعفر مدرس‌صادقی، زویا پیرزاد، ناهید طباطبائی، محمد کشاورز، حسین سناپور، گلی ترقی، طاهره علوی، علی قانع، بهناز علیپور‌عسگری و … در زمره‌ی این نویسندگان قرار دارند. اما نمی‌توان این نویسندگان را به دلیل پرداختن به این موضوعات پسامدرنیست دانست. مسائل فرهنگی جامعه‌ی معاصر را می‌توان از منظری مدرنیستی، پسامدرنیستی، رئالیستی، سوررئالیستی و غیره کاوید. این پرسش که آیا داستان‌های این نویسندگان پسامدرن است یا نه، باید با بحث درباره‌ی تکنیک‌های به‌کاررفته در آثار آنان پاسخ داده شود.

* اشاره کرده‌اید که از دید پست‌مدرن‌ها، پسامدرنیسم یعنی وفور دال‌های فاقد مدلول. آیا همین نگرش، بهانه به دست عده‌ای نمی‌دهد تا هر داستان عجیب‌وغریب و بدون انسجام (شاید بهتر باشد بگوییم بی سر و ته) را نوشته و آن را پست‌مدرن بخوانند؟ آن را اثری خاص بدانند و اگر با انتقاد منتقدان روبه‌رو شدند، بگویند با اثرم ارتباط برقرار نکردید؟

پاینده: «دال‌های بدون مدلول» یا «مدلول‌های لغزنده» مفاهیمی هستند که من در تبیین رویکرد پساساختارگرایانه در نقد ادبی در کتابم تبیین کرده‌ام. مفاهیمی از این قبیل تعریف‌های خود را دارند و نمی‌توان آن‌ها را مصادره‌به‌مطلوب کرد و به طور دلبخواهانه به کار برد. این مفاهیم در نوشته‌های طیف وسیعی از نظریه‌پردازان پساساختارگرا از دریدا تا لاکان به کار رفته‌اند و شالوده‌ی بخش مهمی از نظریه‌های پسامدرن را تشکیل می‌دهند. برای فهم این مفاهیم باید هم با مکاتب فلسفی چند دهه‌ی اخیر آشنا بود و هم با نظریه‌های مطرح‌شده در حوزه‌ی علوم اجتماعی. پس نباید آن‌ها را سطحی یا ساده محسوب کرد. می‌توان حدس زد که کسانی، اعم از نویسنده و منتقد ادبی، بدون درک عمیق از این مفاهیم آن‌ها را این‌گونه تعبیر می‌کنند که داستان پسامدرن پُر از دال‌های بدون ارجاع است و لذا متن این داستان‌ها به هیچ‌چیز ارجاع نمی‌کند. آن‌ها از این‌جا این‌طور نتیجه می‌گیرند که داستان‌های پسامدرن عجیب‌وغریب‌اند. چنین برداشتی از مفهوم «مدلول‌های لغزنده» بسیار سطحی و ابتر است. داستان‌هایی هم که با چنین برداشتی نوشته شوند لاجرم به همان میزان سطحی هستند و نمی‌توانند تأثیر بسزایی در جریان ادبیات باقی بگذارند.

* حالا که از عجیب‌وغریب بودن یا نبودن داستان‌های پسامدرن صحبت شد، بد نیست اشاره‌ای به یکی از داستان‌هایی که شما در کتاب‌تان نقد کرده‌اید بکنیم. داستان «کُلاژ» نوشته‌ی احسان عباسلو با چندین فونت متفاوت در کتاب شما چاپ شده است و دست‌کم در شکل بیرونی و ظاهری‌اش بسیار عجیب به نظر می‌رسد. آیا شما این فونت‌های متنوع را به کار بردید یا متن اصلی داستان به همین صورت منتشر شده بود؟

پاینده: من در متن هیچ‌یک از داستان‌ها دست نبرده‌ام. در واقع، وسواس داشتم که حتماً اصالت متن حفظ شود. تنها تغییری که در برخی از داستان‌ها دادم، یکسان کردن رسم‌الخط بود. داستان آقای عباسلو در مجموعه داستان اصلی دقیقاً با همان فونت‌های متنوع و متفاوتی چاپ شده بود که اشاره کردید. به‌کارگیری این فونت‌ها البته بخشی از خلاقیت نویسنده بوده است. بخش مهمی از مضمون این داستان به تأثیر رسانه‌ها و به طور خاص مطبوعات در حیات ذهنی انسان پسامدرن مربوط می‌شود. استفاده از تیترهایی با فونت‌های درشت در نشریات عامّه‌پسند بسیار رواج دارد. شخصیت اصلی داستان «کُلاژ» هم که زندگی عاطفی‌اش دچار فروپاشی شده مثل اکثر آحاد جامعه‌ی معاصر تحت تأثیر مطالب این نوع نشریات قرار دارد. کار خلاقانه‌ی آقای عباسلو این بوده است که برای نشان دادن این تأثیر، در بخش‌های مختلفی از داستانش جابه‌جا از همان نوع فونت‌هایی استفاده کرده که در نشریات موسوم به «زرد» به وفور به چشم می‌خورَد. راوی داستان که شخصیت اصلی هم هست، لابه‌لای روایت گسیخته و نامنسجمش، بی آن‌که خود متوجه باشد، همان تیترهایی را بازمی‌گوید که در این نشریات به کرّات خوانده است و این کار یکی از راه‌های نشان دادن این موضوع است که گفتمان این نشریات، بدون آن‌که ما خود وقوفی آگاهانه داشته باشیم، در ذهن و زبان مخاطبان‌شان جاری و ساری می‌شود.

* اکنون که دو سه سال از انتشار کتاب داستان کوتاه در ایران گذشته است، تأثیر این کتاب سه‌جلدی در مطالعات ادبی و نقادانه راجع به داستان کوتاه را چطور ارزیابی می‌کنید؟

پاینده: هدف من این بود که داستان کوتاه ایران بر مبنای نظریه‌های میان‌رشته‌ای جدید و با روش نقد ادبی شناخته شود. پیش از انتشار این کتاب، کتاب‌های دیگری درباره‌ی داستان کوتاه در کشور ما منتشر شده بودند. کسانی که آن کتاب‌های قبلی را نوشتند به شیوه‌های دیگری به شناخت داستان کوتاه ایرانی خدمت کردند. من تلاش کردم از روش تاریخ‌نگارانه و زندگینامه‌ای دور شوم و در عوض پژوهشگران نوجوی مطالعات ادبی و فرهنگی را به سمت نظریه و نقد ادبی سوق دهم. آنچه ما در مطالعه راجع به داستان کوتاه کم داشتیم، همانا رویکرد نقادانه به این حوزه از ادبیات بود و این کتاب کوشید آن کمبود را تا حدی برطرف کند. انتشار کتاب داستان کوتاه در ایران البته به معنای تمام شدن نیازمان به این رویکرد نیست. کتاب من مسیر متفاوتی را نشان می‌دهد که باید منتظر بود پژوهشگران بعدی آن را بیشتر بپیمایند. اگر این کتاب یک خدمت به مطالعات ادبی در کشور ما کرده باشد، آن خدمت این است که این مسیر متفاوت را با معرفی نظریه‌های نقد به نسل جدید دانشجویان و پژوهشگران ادبیات شناساند و طریقه‌ی پیمودن آن مسیر را هم با نقدهای عملی متعدد بر داستان‌های کوتاه نویسندگان ایرانی نشان داد.

---------------------------------------------------------

گفت‌وگو از صادق وفایی


برچسب‌ها: کتاب «داستان کوتاه در ایران», مکاتب داستان‌نویسی, پسامدرنیسم, داستان کوتاه پسامدرن ایرانی, مصاحبه‌ی دکتر حسین پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  دوشنبه 17 آذر1393   | 

گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبائی

در هفته‌ی پژوهش برگزار می‌کند

 
سخنرانی دکتر حسین پاینده در نقد دو رمان از ادبیات معاصر عربی
 
 پایان‌ها اثر عبدالرحمن مُنیف
دختران ریاض اثر رجاء عبدالله صانع



دوشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۳، ساعت ۱۰

سعادت آباد، خیابان علامه‌ی جنوبی،

دانشکده‌ی ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی

طبقه‌ی چهارم، سالن عضدی

ورود برای عموم آزاد است.

برچسب‌ها: ادبیات معاصر عربی, رمان‌های عربی, نقد ادبیات عربی, حسین پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  پنجشنبه 13 آذر1393   | 

در سال‌های اخیر، تحلیل دلالت‌های گفتمانیِ آگهی‌های تجاری بخش مهمی از مطالعات فرهنگی را به خود اختصاص داده است. آگهی تجاری در ظاهر فقط مزیّت‌های کالایی خاص را به مخاطبان اعلام می‌کند، اما اگر از منظر رویکردهای میان‌رشته‌ایِ مطالعات فرهنگی این آگهی‌های را بررسی کنیم، آن‌گاه باید بگوییم که علاوه بر اطلاعات، گفتمان خاصی هم از طریق آگهی‌های به مخاطب القا می‌شود که سبک خاصی از زندگی را به صورت ایده‌آل بازنمایی می‌کند. در جلسه‌ای که روز چهارشنبه 12 آذر ساعت 18 در خانه‌ی هنرمندان برگزارمی‌شود، حسین پاینده در خصوص تحلیل آگهی‌های تجاری از منظر مطالعات فرهنگی سخن می‌گوید. در این سخنرانی ابتدا رویکردهای متداول در بررسی آگهی‌های تجاری توضیح داده می‌شوند و سپس روشی برآمده از حوزه‌ی نظریه و نقد ادبی برای مطالعات میان‌رشته‌ای در این زمینه پیشنهاد می‌شود.

http://s5.picofile.com/file/8154921192/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D9%87%D9%86%D8%B1_%D9%88_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.jpg


برچسب‌ها: مطالعات فرهنگی, تحلیل آگهی‌های تجاری, نظریه و نقد ادبی, سخنرانی دکتر پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  سه شنبه 11 آذر1393   | 

پس از تجدیدچاپ جلدهای اول و دوم کتاب داستان کوتاه در ایران که پیشتر صورت گرفته بود، انتشارات نیلوفر اخیراً جلد سوم از این کتاب را هم تجدیدچاپ کرد.

http://s5.picofile.com/file/8154576992/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D8%B3%D9%88%D9%85.jpg 

جلد سومِ کتاب داستان کوتاه در ایران به تبیین و معرفی داستان‌نویسیِ پسامدرن اختصاص دارد که متأخرترین جریان در داستان کوتاه ایران است. در این مجلد، تحولات سبکی و صناعیِ داستان کوتاه ایران در یک دهه‌ونیمِ اخیر با روشی میان‌رشته‌ای و پویش‌شناسانه و با الگویی برگرفته از نقد ادبی بررسی شده است. این جلد شامل ده فصل و ساختار کلیِ آن بدین قرار است: هر فصل با بخشی موسوم به «ملاحظات اولیه» آغاز می‌شود که در آن پیش‌زمینه‌ای برای فهم بهترِ مباحث همان فصل به دست داده شده است. سپس در چند بخش متوالی اجزاء یک نظریه‌ی پسامدرن با بسط و تکمیل و افزودنِ نکات و مثال‌های روشنگر تبیین می‌شود. بخش پایانیِ هر فصل به نقد عملیِ چند داستان نمونه از منظر نظریه‌ی تبیین‌شده در همان فصل اختصاص دارد.

در جلد سوم، علاوه بر تحلیل‌های موردی و اشاره به داستان‌های متعدد، بیست داستان شاخص که هر یک جنبه‌ای از جریان پسامدرن در داستان‌نویسیِ معاصر ما را به نمایش می‌گذارد، به تفصیل و با استناد به نظریه‌های پسامدرنیسم نقد شده‌اند. بدین ترتیب، در سه جلد کتاب داستان کوتاه در ایران، مجموعاً پنجاه داستان کوتاهِ ممتاز به قلم نویسندگان صاحب‌سبک ایرانی بررسی شده‌اند که تصویری روشن از تطور سبک‌ها و مضامین این نوع ادبی در کشور ما به دست می‌دهند.


برچسب‌ها: کتاب «داستان کوتاه در ایران», پسامدرنیسم, داستان‌های پسامدرن ایرانی, کتاب‌های دکتر حسین پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  یکشنبه 9 آذر1393   | 

بسم‌ الله الرحمن الرحیم

ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ

سوگند به قلم و آنچه [با آن] می‌نویسند.

(‌قرآن، سوره‌ی قلم، آیه‌ی 1)

کتاب گشودن رمان برای دو گروه نوشته شد: یکی رمان‌نویسان صناعت‌جویی که می‌خواهند رمان‌های تأمل‌انگیز بنویسند، و دیگری منتقدان نوجویی که می‌خواهند با روشی نظام‌مند و متکی بر نظریه بر رمان نقد بنویسند. در خصوص گروه نخست فرضم این بود که نویسنده‌ی زمان ما به لزوم آگاهی از نظریه‌های ادبی پی برده است و به خوبی می‌داند که رمان‌نویسی کاری شهودی و بی‌حساب‌وکتاب نیست، بلکه مستلزم مطالعه، تحقیق، مشاهده‌گریِ تیزبینانه‌ی اجتماعی و ــ از همه مهم‌تر ــ نگرش پرسشگرانه و نقادانه است. در خصوص گروه دوم این موضوع را مفروض تلقی کردم که منتقد ادبیِ امروز واقف است که نقد هیچ نسبتی با اظهارنظرهای من‌عندی و برآمده از سلیقه و پسندهای شخصی ندارد، بلکه اعتبار خود را از مفاهیم و روش‌شناسی‌های مأخوذ از نظریه‌های ادبی کسب می‌کند. اقبال خوانندگان به این کتاب و تمام شدن نسخه‌های چاپ اول آن ظرف حدود دو ماه اولین نشانه از درستیِ هر دو فرض من بود. اکنون برگزیده شدن این کتاب و تعلق جایزه‌ی جلال آل‌احمد به آن، نشانه‌ی دیگری از صحّت همان فرضیه‌هاست. از خوانندگانی که به این کتاب توجه نشان دادند و نیز از داورانی که آن را به دقت خواندند و در آن ارزشی یافتند، کمال تشکر را دارم. همچنین از همسر و فرزندانم که در طول سه سال تحقیق و نگارش این کتاب با من همراهی کردند، بسیار متشکرم. رمان ژانر زمانه‌ی ما و راهی برای کالبدشناسی فرهنگی جامعه است. از خداوند بزرگ مسئلت دارم که کتاب گشودن رمان بتواند در نوشتن رمان و نیز در مطالعات نقادانه‌ی ادبی راجع به رمان در کشورم گشایشی ایجاد کند تا از این هر دو راه پرتو روشنگری بر جنبه‌های ناپیدای مسائل فرهنگی در جامعه‌ی ما افکنده شود. تحقق این هدف ملی که یقیناً رضایت خداوند را در پی خواهد داشت، ارزشمندترین جایزه‌ای است که می‌تواند به این کتاب تعلق بگیرد.

http://s5.picofile.com/file/8154003126/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AF_%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.JPG


برچسب‌ها: جایزه‌ی جلال آل‌احمد, کتاب «گشودن رمان», نقد ادبی, حسین پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  چهارشنبه 5 آذر1393   | 

http://s5.picofile.com/file/8153448926/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1_%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.jpg

مراسم هفتمین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی جلال آل‌احمد امروز دوشنبه سوم آذر 1393 در تالار وحدت برگزار شد و کتاب گشودن رمان جایزه‌ی بهترین کتاب در حوزه‌ی نقد ادبی را به خود اختصاص داد. گشودن رمان در بهمن ماه 1392 منتشر شد و نسخه‌های چاپ اول آن ظرف حدود دو ماه به اتمام رسید. انتشارات مروارید چاپ دوم این کتاب را در اردیبهشت 1393 به علاقه‌مندان عرضه کرد. پیشتر در نظرسنجی مجله‌ی تجربه از بیش از صدوچهل منتقد و نویسنده و فعال ادبی، کتاب گشودن رمان به عنوان «بهترین پژوهش نظری ـ ادبیِ تألیفی در سال 1392» انتخاب شده بود. این کتاب روشی را برای نقد رمان پیشنهاد می‌کند که مبتنی است بر تحلیل مشروح صحنه‌ی آغازین و استفاده از نظریه‌های میان‌رشته‌ای علوم انسانی برای بحث درباره‌ی نحوه‌ی تکوین پیرنگ بر اساس آنچه در اولین صحنه‌ی رمان رخ می‌دهد. هر فصل این کتاب با یک بحث نظری در نقد ادبی آغاز می‌شود و سپس در ادامه، یک رمان ایرانی از منظر همان نظریه و با تأکید بر صحنه‌ی آغازین نقد شده است. این روش، در فصل‌های ده‌گانه‌ی کتاب گشودن رمان در نقد ده رمان برجسته و صناعتمند ایرانی به کار برده شده و همچنین امکان کاربرد آن در نقد داستان کوتاه و فیلم با نقد داستان کوتاه «سه قطره خون» از صادق هدایت و فیلم هامون از داریوش مهرجویی نشان داده شده است. در پایان کتاب، «واژه‌نامه‌ی توصیفی اصطلاحات رمان» که شامل توضیحات روشن درباره‌ی یکصد اصطلاح پُرکاربرد در نقد رمان است، کار خواندن و فهم مطالب تئوریک را برای خواننده آسان‌تر کرده است.

http://s5.picofile.com/file/8153450368/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%85_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA_%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.jpg

پیش از این، در دوره‌ی چهارم جایزه‌ی جلال آل‌احمد نیز کتاب  داستان کوتاه در ایران نامزد مرحله‌ی نهایی این جایزه در بخش نقد ادبی شده بود.

در مراسم امروز، علاوه بر تعدادی از بهترین دانشجویان سابق و کنونی‌ام، چندین نفر از همکارانم در دانشگاه علامه طباطبائی و سایر دانشگاه‌ها حضور داشتند. آقایان دکتر عبدالله نصری، دکتر غلامرضا ذکیانی و دکتر هدایت علوی‌تبار (از گروه فلسفه‌ی دانشگاه علامه طباطبائی)، آقایان دکتر رضا مصطفوی، دکتر محمدرضا حاج‌بابایی و خانم دکتر شیخ‌مونسی (از گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی)، آقای دکتر علیرضا دهقان (از گروه علوم ارتباطات دانشگاه تهران)، خانم دکتر شیبانی‌اقدم (از گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی)، خانم‌ها دکتر رمضانی و دکتر ابوعلی (از گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبائی)، خانم دکتر شبیری (از گروه زبان اسپانیولی دانشگاه علامه طباطبائی) و … برخی از این همکاران ارجمند بودند. دیدن این دوستان همدل، مایه‌ی دلگرمی من بود. از همه‌ی این دوستان خوبم و همچنین از آن همکاران عزیزی که نتوانستند در مراسم حضور داشته باشند اما تماس گرفتند و تبریک گفتند کمال تشکر را دارم.

http://s5.picofile.com/file/8153457342/%D8%B9%DA%A9%D8%B3_%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%A7%D8%B9%D8%B7%D8%A7%DB%8C_%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A2%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF.jpg


برچسب‌ها: جایزه‌ی جلال آل‌احمد, کتاب «گشودن رمان», نقد ادبی, حسین پاینده
+ نوشته شده در تاریخ  دوشنبه 3 آذر1393   |